Uzm. Psikolog İpek Gökozan; Çocuklarda Tablet Kullanımı

294

D’She Style tavsiye eder🔝

Sevgili D’She Kadını İpek Gökozan’a sorduk;

Günümüzde çocukların teknolojiye olan ilgisi kimi zaman endişe yaratacak boyuta ulaşabiliyor. Pek çok ebeveynin ortak noktası çocukların zamanının büyük bölümünü tablette oyun oynayarak geçirmesi. Tablet kullanımının çocuklar üzerinde teknolojik bir bağımlılık halini almaması için ailelere neler tavsiye edersiniz?

Yaklaşık 30-32 aya kadar tablet kullanımından mümkünse tamamen sakınmak gerekiyor. Bebeğin beyin gelişiminin en hızlı olduğu yaş aralıklarında ekrana çok fazla maruz kalan çocuklarda sosyal ve nörolojik gelişim alanlarında sıkıntılar görülebiliyor.

İlkokula kadar tablet kullanımı sınırlı olmalı. Özellikle tatillerde ve hafta sonlarında çocukların uzun saatleri bulan tablet kullanımları olabiliyor. Bu durum sakıncalı, çünkü tabletteki oyunlar ve video içerikleri çok renkli ve beyni muazzam derecede uyarıyorlar. Bu renkli ve devamlı değişen görüntülere alışan çocuk, okula başlayınca ‘’sıkıcı’’ sınıf ortamında bunalmaya başlıyor, çünkü dersler tabletteki oyunlar kadar renkli değil. Klinik olarak dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı almayan çocuklarda bile kolay sıkılma ve odaklanamama sorunları yukarıda bahsettiğim nedenden ötürü görülebiliyor.

Bunların yanı sıra, tableti tamamen yasaklamak, ortadan kaldırmak bir çözüm değil. Yasaklanan her şey daha cazip hale gelir. Tableti ortadan kaldırılan ama anne-baba işe gittiğinde veya içeride işleriyle uğraşırken gizlice oyun oynayan pek çok çocuk tanıyorum. Önemli olan çocuğa tablet oynaması için sınır koymaktır. Örneğin 8 yaşındaki bir çocuğa günde 20-30 dakikayı aşmayacak şekilde tablet izni verilebilir.

Oyun ve video içeriklerine dikkat etmek çok önemli. Şiddet, kan, ölüm, cinsellik içeren oyun ve videolardan çocukları uzak tutmak çok kritik. Çocuk eğer yaşının gelişimine uygun olmayan bir içerikle karşılaşırsa travmatik bir etki ortaya çıkabiliyor. Bundan kasıt şu; öğrenilen her yeni bilgi beyinde çekmecelere yerleşir. Örneğin hayatında hiç süs köpeği görmeyen bir çocuk bu cins bir köpekle karşılaşırsa onu beynindeki ‘’köpek’’ klasörüne yerleştirir ve o bilgiyi öğrenmiş olur. Ancak 7 yaşındaki bir çocuğun cinselliğe dair klasörü henüz gelişmediği için, internette pornografik bir görüntüyle karşılaştığında o bilgi beyinde hiçbir yere yerleşemez ve bilgi dönüp dolanmaya başlar. Bu da çocukta ardı arkası kesilmeyen sorulara, uygunsuz davranışlara veya yeniden o resimleri görmeye dair şiddetli bir meraka vesile olur ki; bilgi doğru klasöre yerleşebilsin. Bu tip durumlarda mutlaka bir uzmandan destek alınmalıdır.

Tablet kullanımı en çok hangi yaşta görülüyor? Çocuklar kendi kendine oyun oynamaktan, bir aktivite ile uğraşmaktan keyif almıyor ve çabuk sıkılıyor. Tablete ayırılacak vaktin azaltılması ve başka uğraşların çoğalması için neler yapılabilir?

Net bir yaş aralığı vermek zor. Ama çocuk oturmaya başladıktan ve eliyle nesneleri kavrayabildikten sonra anne-babaların çocukların eline tablet verdiğini görüyoruz. Oyalansın, ağlamasın niyetiyle verilen tablet, çocuğun gelişimine zarar veriyor. Bir bebeğin beyin gelişimi yaklaşık 30-31. aya kadar çok hızlı devam eder. Araştırmalar 30. aya kadar bebeğin eline kesinlikle tablet veya telefon verilmemesini gösteriyor. Aksi takdirde nörolojik gelişim sekteye uğrayabiliyor. 3 yaştan itibaren aileler kontrollü ve zaman kısıtlamalı şekilde çocuklarda tablet kullanımına izin verebilirler. Çocuklar için uygun eğitsel ve bilimsel içerikleri destekleyen programların kullanılması ile başlayabilirler. Ancak elbette çocuklar tabletle ne kadar az zaman geçirirlerse, o kadar iyi olacaktır. Biz uzmanlar, anne-babalara 6 yaşa kadar günde 30 dakikadan fazla tablet kullanımına izin verilmemelerini tavsiye ediyoruz. Tabletle geçirilen zamanın azalması için ailece geçirilen zamanın artması gerekir. Kutu oyunları gibi ailece oynanacak oyunlar iyi bir alternatiftir.

Tablet kullanımının tehlike yaratacak boyuta geldiğini nasıl fark edebiliriz?

Haftada 35 saati aşan kullanımlar “aşırı kullanım”a girer. Teknoloji bağımlılığı denebilmesi için aşağıdaki tüm maddelere “evet” yanıtı vermeniz gerekiyor:

1- Çocuğumun sosyal ilişkileri yok denecek kadar azaldı,

2- Bilgisayar/tablet/telefon kullanmadığında yoksunluk belirtileri yaşıyor,

3- Giderek artan dozlarda oynama isteği var,

4-Çeşitli alanlarda hayatı olumsuz etkilenmeye başladı; mesela okula gitmeyi reddediyor, notları düştü, vs.

Çocukları küstürmeden, kırmadan nasıl tablet sorununu çözebiliriz?

Bazen anne ve babalar çocuğa kural koyarken davranışları ön plana çıkarmaktansa fazlaca konuşmayı ve açıklama yapmayı tercih ediyorlar. Bu pek de iyi bir yöntem değildir. Çocukların birçoğu yapılan uzun açıklamaların bir kısmını dinlemezler, hatta dinleyemezler; çünkü dikkat süreleri kısıtlıdır. Tablette sınır koyarken de eğer anne baba her defasında kurala uymayan çocuğa uzun uzun tabletin zararlarını ve neden kullanmaması gerektiğini açıklıyorsa, bir süre sonra çocuk ebeveynleri konuşmaya başladığı andan itibaren onları dinlememeye başlayacaktır. Burada yapılması gereken şey en başından daha çocuk tablet kullanmaya başlamadan ona tabletin uzun süreli kullanımının ne gibi zararlara yol açabileceğini açıklamaktır. Ardından tabletle oynamak için ne kadar süresi olduğu, tableti kullanırken neler yapmaya izni olduğu gibi sınırlar çizilmeli ve uyulmadığı takdirde sonucunun ne olacağı söylenmeli (örneğin 20 dakikalık tablet süresini 10 dakika aşan bir çocuk ertesi günkü 20 dakikalık oyun hakkından 10 dakika kaybeder gibi). Kuralı aşan çocuğa bağırmak, kızmak, hakaret etmek iyi bir yöntem değildir. Çocuk zaten ertesi günkü hakkından feragat ederek kurallara uymamasının bedelini ödeyecektir.

Özellikle kız çocuklar youtuberlara büyük hayranlık geliştiriyor. Bunun dezavantajı var mıdır?

Kimi takip ettikleri çok önemli. Takip ettikleri youtuberlar çocuklara model oluyorlar. Yaşına uygun içerikleri takip ediyorlarsa, yaratıcılıklarını destekleyecek bilgiler öğreniyorlarsa sorun yok. Ama örneğin 8 yaşındaki bir kızın makyaj taktiklerini öğrenmesi elbette onun gelişimi için uygun değildir.

Daha iyi bir yaşam stiline sahip olmak için D’She Style’da kalın.